11 Kas\u0131m 2020 \u00c7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc saat 15:00\u2019te \u0130stanbul Tahkim Derne\u011fi Genel Sekreteri Av. Melis S\u0131lac\u0131 Korkmaz\u2019\u0131n ve Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Av. Ural Ak\u00fcz\u00fcm\u2019\u00fcn kat\u0131l\u0131m\u0131yla \u201cTahkim Anla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Ki\u015filere Te\u015fmili\u201d konulu webinar Zoom platformu \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n
Webinar notlar\u0131m\u0131z a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir.<\/p>\n
Melis S\u0131lac\u0131 Korkmaz:<\/u><\/em><\/p>\n Bilindi\u011fi gibi yabanc\u0131 nitelikteki hakem kararlar\u0131n\u0131n bir \u00fclkede h\u00fck\u00fcm do\u011furmas\u0131 ancak tan\u0131nmas\u0131 ya da tenfizi ile s\u00f6z konusu olabilmektedir. Bu da T\u00fcrk hukukunda Milletleraras\u0131 \u00d6zel Hukuk\u00a0ve\u00a0Usul\u00a0Hukuku Hakk\u0131nda\u00a0Kanun (\u201cM\u00d6HUK\u201d) ile New York Konvansiyonu\u2019nda (\u201cKonvansiyon\u201d) d\u00fczenlenmektedir.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019deki tenfiz yarg\u0131lamalar\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ana problem, asl\u0131nda basit yarg\u0131lama usul\u00fc ile bir-iki duru\u015fmada hallolacak bir davan\u0131n senelerce s\u00fcr\u00fcncemede kalmas\u0131d\u0131r. Bunun nedeni ise, tahkimi kaybeden yani aleyhine tenfiz istenen taraf\u0131n, olaya uygulanabilirli\u011fine bakmaks\u0131z\u0131n t\u00fcm tenfiz engellerini bir y\u0131\u011f\u0131n olarak ileri s\u00fcrmesidir. Bu durumun sonucu olarak her tenfiz yarg\u0131lamas\u0131nda tahkim anla\u015fmas\u0131 ge\u00e7ersiz mi, hakemler yetkisini a\u015ft\u0131 m\u0131, karar kamu d\u00fczenini ihlal ediyor mu tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r, dosyalar bilirki\u015filere g\u00f6nderilmektedir. Bu sefer neticede basit yarg\u0131lama usul\u00fc ile ve revision au <\/em>fond yasa\u011f\u0131, yani esasa girme yasa\u011f\u0131, kapsam\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gereken tenfiz yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n senelerce nihayete ermesini bekliyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla tenfiz talebinin reddi sebeplerinin T\u00fcrk mahkemelerince nas\u0131l yorumlanmas\u0131 gerekti\u011fi de T\u00fcrk tahkim camias\u0131nda her daim g\u00fcndemde olan meselelerden biri olmaya devam etmektedir.<\/p>\n Gerek M\u00d6HUK gerekse Konvansiyon\u2019da, yabanc\u0131 hakem kararlar\u0131n\u0131n tenfizi \u00f6ncelikle taraflar aras\u0131nda ge\u00e7erli bir tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 \u015fart\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Bunun sebebi ise ge\u00e7erli bir tahkim anla\u015fmas\u0131, devlet yarg\u0131s\u0131n\u0131 taraflar\u0131n iradesi ile bertaraf etti\u011finden ve \u00f6zel ve istisnai bir yarg\u0131lama usul\u00fc olan tahkime gidebilme imk\u00e2n\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan esasen tahkim yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc ve hakemlerin yetkilerinin dayana\u011f\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Yani ge\u00e7erli bir tahkim anla\u015fmas\u0131 tahkimin olmazsa olmaz ko\u015fuludur. Latince deyimiyle tahkimin sine qua non <\/em>\u015fart\u0131. <\/em><\/p>\n A\u011fustos ay\u0131nda yay\u0131mlanan tez \u00e7al\u0131\u015fmamda mevzuatta d\u00fczenlenen bu ilk tenfiz engelinin, yani tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n ge\u00e7ersizli\u011fi ve taraflar\u0131n ehliyetsizli\u011fi meselesinin, ne \u015fekilde anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi \u00fczerinde durmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n Bug\u00fcnk\u00fc canl\u0131 yay\u0131nda tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n nispili\u011fi ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere te\u015fmili konusu konulacakt\u0131r.<\/p>\n Ural Ak\u00fcz\u00fcm:<\/u><\/em><\/p>\n Bildi\u011fimiz gibi s\u00f6zle\u015fmeler hukukunun en temel ilkelerinden olan s\u00f6zle\u015fmenin nispili\u011fi ilkesi.<\/em><\/p>\n Bu ilke \u015fah\u0131slar\u0131n ancak kendi iradeleri ile yapt\u0131klar\u0131 s\u00f6zle\u015fmeden do\u011fan haklar\u0131 talep edebilece\u011fi ve bor\u00e7lar\u0131 ifaya zorlanabilece\u011fi anlam\u0131na geliyor. <\/em><\/p>\n Peki tahkim anla\u015fmalar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan nispilik prensibinin istisnalar\u0131 neler?<\/em><\/p>\n Melis S\u0131lac\u0131 Korkmaz:<\/u><\/em><\/p>\n S\u00f6zle\u015fmenin nispili\u011fi ilkesi tahkim anla\u015fmalar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da \u015f\u00fcphesiz s\u00f6z konusudur. Ek olarak\u00a0 hukuken kimse t\u00e2bi oldu\u011fu devlet mahkemesi haricinde bir merci \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kmaya zorlanamayaca\u011f\u0131ndan ve aksi durum adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n da ihlali say\u0131laca\u011f\u0131ndan irade hususu tahkimde ayr\u0131ca bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n Evet tahkimin uluslararas\u0131 ticari uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde art\u0131k h\u00e2kim bir y\u00f6ntem haline geldi\u011fi do\u011frudur fakat bu durum tahkimin devlet mahkemelerine nazaran istisnai bir yarg\u0131 yolu oldu\u011fu hususunu de\u011fi\u015ftirmiyor. Dolay\u0131s\u0131yla kural olarak, tahkimin akdi oldu\u011funu ve yaln\u0131zca anla\u015fman\u0131n taraflar\u0131na y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck y\u00fckleyece\u011fini, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fileri ba\u011flamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek do\u011fru olacakt\u0131r.<\/p>\n B\u00f6yle olmakla birlikte, kimi istisnai h\u00e2llerde tahkim anla\u015fmas\u0131na taraf olmayan kimselerin de tahkim anla\u015fmas\u0131 ile ba\u011fl\u0131 kabul edilmesi ya da o anla\u015fmaya dayanabilmesi m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. Buna milletleraras\u0131 tahkim hukuku l\u00fcgat\u0131nda da tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere te\u015fmili denmektedir.<\/p>\n Tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere te\u015fmiline imkan veren hallerden ilki K\u00fclli Halefiyet.<\/strong><\/p>\n K\u00fclli halefiyette, mamelekin hak ve bor\u00e7lar\u0131yla bir b\u00fct\u00fcn<\/em> olarak intikal etmektedir. Bu sebepten \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00f6l\u00fcm, ticaret \u015firketlerinin birle\u015fmesi gibi h\u00e2llerde mamelekin intikal etti\u011fi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131s yani halefin tahkim iradesi bulunmasa dahi kanun gere\u011fi tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n taraf\u0131 h\u00e2line gelmektedir.\u00a0 Burada kendili\u011finden bir taraf olma hali s\u00f6z konusudur ve\u00a0 dolay\u0131s\u0131yla doktrinde de bu konuda bir tart\u0131\u015fma bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n Ama c\u00fcz\u00ee halefiyet\u2019e gelecek olursak; \u00f6rne\u011fin tahkim anla\u015fmas\u0131na t\u00e2bi bir alacak devredildi, bu durumda devreden ile bor\u00e7lu aras\u0131nda yap\u0131lan tahkim anla\u015fmas\u0131 da devrin kapsam\u0131nda say\u0131lacak m\u0131d\u0131r? Devralan tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n taraf\u0131 h\u00e2line gelecek midir? <\/strong><\/p>\n Bu noktada \u00f6zellikle alaca\u011f\u0131n temlikindeki te\u015fmil meselesi benim tezimi yazarken de en \u00e7ok \u00fczerinde durdu\u011fum konulardan biridir, hatta bu konuyu se\u00e7me sebeplerimden de biri bu devirdeki ikircikli durumdur.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devrinde te\u015fmilin olup olmayaca\u011f\u0131 net bir \u015fekilde cevaplanamam\u0131\u015f bir soru oldu\u011fundan, tahkimde sorunlu bir meseledir.<\/p>\n Doktrinde bir grup g\u00f6r\u00fc\u015f bu soruya evet cevab\u0131n\u0131 vermektedir ve anla\u015fma yoksa devralan tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n taraf\u0131 h\u00e2line gelece\u011fini ileri s\u00fcrmektedirler.\u00a0 Bu da esasen tahkim \u015fart\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n fer\u00ee say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayand\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Nas\u0131l feri say\u0131l\u0131yor diye sorarsak, \u00f6zellikle Frans\u0131z doktrininde ve uygulamas\u0131nda kabul g\u00f6ren bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re tahkim \u015fart\u0131 ile as\u0131l s\u00f6zle\u015fme ayr\u0131lmaz bir ekonomik ba\u011fl\u0131l\u0131k i\u00e7erisinde ve aras\u0131ndaki bu ba\u011fl\u0131l\u0131k gere\u011fi devralan\u0131n iradesi devre konu alaca\u011f\u0131n kaynakland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zle\u015fmedeki tahkim \u015fart\u0131n\u0131 da i\u00e7ermektedir.\u00a0 <\/em>T\u00fcrk hukukunda da Say\u0131n Cemal \u015eanl\u0131 da bu g\u00f6r\u00fc\u015ftedir.<\/p>\n Benim de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015f ise, tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n feri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir anla\u015fma oldu\u011funu s\u00f6yleyerek alaca\u011f\u0131n devriyle tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n te\u015fmili olur diyen g\u00f6r\u00fc\u015fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu ikinci g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re alaca\u011f\u0131n devrinden bahsederken asl\u0131nda hukuki ili\u015fkinin kendisi de\u011fil, o ili\u015fkide yer alan alacak<\/em> \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fiye devredilmektedir. Bu sebeple T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019da (\u201cTBK) alacak devrinde bor\u00e7lunun r\u0131zas\u0131 aranmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u00d6te yandan s\u00f6yle bir senaryo hayal edelim; ciddi bir emek sonucu taraflar aras\u0131nda bir s\u00f6zle\u015fme olu\u015fturulmu\u015f ve belki bor\u00e7lu i\u00e7in anla\u015fman\u0131n i\u00e7indeki tahkim klozu da s\u00f6zle\u015fmenin \u00e7ok \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131. Belki tahkim klozunda hakemler dahi ismen se\u00e7ildi, detayl\u0131 bir kloz olu\u015fturuldu, asla mahkemeye gitmek istenmiyor. Sonra bor\u00e7lu bir bak\u0131yor ki, mahkemelerde dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f. Ne oldu? Alaca\u011f\u0131 devralan mahkemeye gitmi\u015f ben alaca\u011f\u0131 devrald\u0131m tahkim anla\u015fmas\u0131 beni ba\u011flamaz diyor. Burada tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fiye te\u015fmil edilmeyece\u011fini s\u00f6ylersek alacakl\u0131 tahkimden ka\u00e7mak i\u00e7in alaca\u011f\u0131n\u0131 devrederek, tahkim kap\u0131s\u0131n\u0131 kapatabilecektir.<\/p>\n \u00d6te yandan alaca\u011f\u0131n devriyle tahkim anla\u015fmas\u0131 devralana ge\u00e7er dersek, o zaman da tahkimde belirleyici unsur olan taraf iradesini nereye kald\u0131rm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131z. O halde tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 prensibine ne olacakt\u0131r? Tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 prensibi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda tahkim \u015fart\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131n fer\u00ee saymak \u00e7ok m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n TBK\u2019da alacak devrinde bor\u00e7lunun r\u0131zas\u0131 aranmayaca\u011f\u0131ndan bahsetmi\u015ftik. Bu durumun do\u011fal bir sonucu olarak alacakl\u0131 alaca\u011f\u0131n\u0131 devretmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen bor\u00e7lunun bu devirden haberi dahi olmayabilir. Bu kez de hayal edelim ki bor\u00e7lu spesifik olarak as\u0131l s\u00f6zle\u015fmedeki alacakl\u0131yla tahkime gitmeye irade g\u00f6stermi\u015fti, devralan ile gitmek istemiyor. Ya da devralan a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakal\u0131m, alacak hakk\u0131n\u0131 devrald\u0131 ama tahkime iradesi yok, tahkimle u\u011fra\u015fmak istemiyor. Burada salt bir hakk\u0131 devralana tahkime gitme zorunlulu\u011funu da m\u0131 dayataca\u011f\u0131z? Tahkimin istisnai niteli\u011fini, titizlikle aranan irade unsurunu nereye kald\u0131raca\u011f\u0131z?\u00a0 A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bu konuda benim de teredd\u00fctlerim var o y\u00fczden ben kendimi ikinci g\u00f6r\u00fc\u015fe daha yak\u0131n hissediyorum.<\/p>\n \u00d6zetle bu mesele doktrinde tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. \u0130ki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn de bu konuda \u00e7ok sa\u011flam oldu\u011funu teslim etmek gerekir. Somut olay\u0131n \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re her iki g\u00f6r\u00fc\u015fe de tutunmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr dolay\u0131s\u0131yla bana g\u00f6re bu soruya net bir cevap vermek \u00e7ok m\u00fcmk\u00fcn veya do\u011fru g\u00f6z\u00fckmemektedir.<\/p>\n Verdi\u011fim \u00f6rneklerde hukuki ili\u015fkinin tamam\u0131n\u0131n taraf\u0131 de\u011fi\u015fseydi \u00f6rne\u011fin bir s\u00f6zle\u015fme devri olsayd\u0131, burada di\u011fer iki taraf\u0131n mutabakat\u0131 haricinde bor\u00e7lunun da izni ya da onay\u0131 gerekti\u011finden devralan tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n taraf\u0131 haline gelmi\u015ftir dememiz m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. \u00a0Zaten b\u00f6yle bir senaryoda alaca\u011f\u0131n devrinden farkl\u0131 olarak, devralan da s\u00f6zle\u015fmeyi t\u00fcm hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ile devralmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla hem bor\u00e7lu hem devralan bak\u0131m\u0131ndan bir tahkim iradesinin mevcut oldu\u011fu s\u00f6ylenebilmektedir fakat \u00f6rne\u011fin tahkim anla\u015fmas\u0131 m\u00fcstakil olarak akdedilmi\u015f ve devralan s\u00f6zle\u015fmeyi devrald\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada b\u00f6yle bir tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan haberdar de\u011filse, benim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcme g\u00f6re devralan\u0131n tahkim iradesinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek do\u011fru olacakt\u0131r.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri konusu ve tart\u0131\u015fmalar \u00f6zetle bu \u015fekildedir.<\/p>\n Ural Ak\u00fcz\u00fcm:<\/u><\/em><\/p>\n Uygulamada pek s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan hususlardan biri de, deniz ticaretinde genellikle y\u00fck\u00fc temsil eden koni\u015fmentolar\u0131n devri h\u00e2li konusu.<\/em><\/p>\n Koni\u015fmentonun devrinde devralan\u0131n koni\u015fmentoda ya da y\u00fck\u00fcn ta\u015f\u0131nmas\u0131na ili\u015fkin s\u00f6zle\u015fmede, yani Charter Party\u2019de yer alan tahkim \u015fart\u0131yla ba\u011fl\u0131 olur mu? Bu konuda te\u015fmile nas\u0131l bak\u0131yorsun?<\/em><\/p>\n Melis S\u0131lac\u0131 Korkmaz:<\/u><\/em><\/p>\n \u015eimdi bu durum ger\u00e7ekten uygulamada \u00e7ok s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan meselelerden biridir. Koni\u015fmentolarda yer alan tahkim \u015fartlar\u0131n\u0131 ikiye ay\u0131rarak bu konuyu a\u00e7\u0131klamak istiyorum.<\/p>\n \u015e\u00f6yle ki uygulamada ya (i) koni\u015fmento Charter Party h\u00fck\u00fcmlerine at\u0131f suretiyle tanzim edilmi\u015f ve Charter Party bir tahkim \u015fart\u0131 yer ald\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k oluyoruz. Ya da direkt (ii) koni\u015fmentonun arka y\u00fcz\u00fcnde tahkim \u015fart\u0131n\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 genel \u015fartlar\u0131n der\u00e7 edildi\u011fini g\u00f6rmekteyiz.<\/p>\n \u0130lk durumda yani koni\u015fmentoda at\u0131f yap\u0131lan Charter Party\u2019de bir tahkim \u015fart\u0131 bulunmas\u0131 h\u00e2linde ge\u00e7erli bir tahkim anla\u015fmas\u0131 var m\u0131d\u0131r? Evet vard\u0131r Milletleraras\u0131 Tahkim Kanunu (\u201cMTK\u201d) madde 4 buna cevaz vermektedir. MTK madde 4 a\u00e7\u0131k\u00e7a tahkim \u015fart\u0131 i\u00e7eren bir belgeye as\u0131l s\u00f6zle\u015fmenin par\u00e7as\u0131 h\u00e2line getirme gayesiyle at\u0131fta bulunulmas\u0131 halinde ge\u00e7erli bir tahkim anla\u015fmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f say\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Charter Party\u2019ye yap\u0131lan at\u0131f da ge\u00e7erli bir tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n Peki bir ad\u0131m ileriye g\u00f6t\u00fcrelim, bu tahkim \u015fart\u0131 koni\u015fmentoyu devralan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi bak\u0131m\u0131ndan ge\u00e7erli olacak m\u0131d\u0131r? Burada bak\u0131lacak \u015fey, bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi koni\u015fmentoyu devral\u0131rken Charter Party\u2019ye ula\u015fabilmi\u015f midir, Charter Party\u2019de yer alan tahkim \u015fart\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan haberdar m\u0131d\u0131r. E\u011fer bu sorular\u0131n cevab\u0131 evetse tahkim anla\u015fmas\u0131 ile ba\u011fl\u0131 say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Doktrininde \u00e7o\u011funluk bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kabul etmektedir.<\/p>\n Bu konuda Say\u0131n Emre Esen\u2019in \u00e7ok detayl\u0131 bir doktora tezi bulunmaktad\u0131r. Esen, taraf iradesi konusunda biraz daha hassas davranmaktad\u0131r ve koni\u015fmentoyu devralan\u0131n tahkim \u015fart\u0131ndan haberdar olmas\u0131 yeterli olmayaca\u011f\u0131, ayr\u0131ca devralan\u0131n tahkim \u015fart\u0131n\u0131 kabul etmesi gerekti\u011fini belirtmektedir.<\/p>\n Benim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcme g\u00f6re, standart bir s\u00f6zle\u015fmenin ya da genel \u015fartlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 at\u0131f yoluyla kabul eden taraf\u0131n, \u00f6zellikle bir tacirin, s\u00f6z konusu metinde yer alan kurallar\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla i\u00e7indeki tahkim \u015fart\u0131 bildi\u011fi ya da bilmesi gerekti\u011fi kabul edilmelidir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6zellikle devralan taraf\u0131n tahkim \u015fart\u0131n\u0131 da kabul edip etmedi\u011fini ayr\u0131ca ara\u015ft\u0131rmaya gerek yoktur. Nitekim Yarg\u0131tay\u2019da benzer olaylarda verdi\u011fi birka\u00e7 karar\u0131nda tahkim \u015fart\u0131na at\u0131fta bulunan koni\u015fmentoyu devralan\u0131n\u0131n tahkim \u015fart\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olaca\u011f\u0131na h\u00fckmetmi\u015ftir.<\/p>\n Ba\u015fta bahsetti\u011fim ikinci duruma ge\u00e7ecek olursak, bazen de tahkim \u015fart\u0131 do\u011frudan koni\u015fmentonun arkas\u0131na da yaz\u0131labilmektedir. Bu durumda koni\u015fmentonun arkas\u0131nda bir tak\u0131m genel \u015fartlar yer almaktad\u0131r ve bunlar\u0131n i\u00e7inde de bir adet tahkim \u015fart\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Burada te\u015fmilden bahsetmek biraz daha kolay zira koni\u015fmentoyu devralan\u0131n esasen ciro esnas\u0131nda arka y\u00fczde yer alan tahkim \u015fart\u0131ndan ya da tahkim \u015fart\u0131n\u0131n da yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu genel \u015fartlardan haberdar oldu\u011fu a\u015fikard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ciro esnas\u0131nda tahkim \u015fart\u0131na ili\u015fkin \u00f6zellikle bir \u00e7ekince ileri s\u00fcr\u00fclmemi\u015fse devralan\u0131n tahkim anla\u015fmas\u0131 ile ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilecektir. Bu hususa ili\u015fkin olarak Yarg\u0131tay tahkim \u015fart\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olmak istemeyen taraf\u0131n tahkim \u015fart\u0131n\u0131n \u00fczerini \u00e7izerek devralmal\u0131 aksi takdirde tahkime irade g\u00f6sterdi\u011finin kabul edilece\u011fini ifade etmi\u015ftir.<\/p>\n Ural Ak\u00fcz\u00fcm:<\/u><\/em><\/p>\n Yine TTK\u2019da d\u00fczenlenen Sigortac\u0131n\u0131n Halefiyeti de te\u015fmilin s\u00f6z konusu oldu\u011fu hallerden biri TTKya g\u00f6re. <\/em><\/p>\n Melis S\u0131lac\u0131 Korkmaz:<\/u><\/em><\/p>\n Evet. Yani a\u00e7mak gerekirse sigortal\u0131n\u0131n zarar verene kar\u015f\u0131 sahip oldu\u011fu haklar aras\u0131nda tahkim anla\u015fmas\u0131 bulunuyorsa, sigortal\u0131s\u0131n\u0131n zarar\u0131n\u0131 gidererek ona halef olan sigortac\u0131 bu anla\u015fma ile ba\u011fl\u0131 olur mu? Burada zaten T\u00fcrk Ticaret Kanunu (\u201cTTK\u201d) a\u00e7\u0131k\u00e7a h\u00fck\u00fcm getirmi\u015ftir. TTK madde 1472 uyar\u0131nca sigorta tazminat\u0131n\u0131n \u00f6denmesi ile sigortac\u0131 hukuken sigortal\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7ecektir. Dolay\u0131s\u0131yla burada sigortac\u0131n\u0131n halefiyetinin tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131 da kapsad\u0131\u011f\u0131 k\u00fclli halefiyette oldu\u011fu gibi gerek uygulamada gerekse doktrinde tart\u0131\u015fmas\u0131z olarak kabul edilmektedir.<\/p>\n Koni\u015fmento ve sigortac\u0131 konusu hakk\u0131nda benim de \u00fcniversitede dersini alma \u015fans\u0131na eri\u015fti\u011fim Say\u0131n Hocam Prof. Dr. Samim \u00dcNAN ile \u0130STA Y\u00f6netim Kurulu \u00fcyelerimizden Av. Moris Cem KASP\u0130\u2019nin son derece detayl\u0131 bir yay\u0131n\u0131 Youtube sayfam\u0131zda bulunmaktad\u0131r. Orada y\u00fck sigortac\u0131lar\u0131 \u201cyasal halef\u201d olarak kat\u0131ld\u0131klar\u0131 tahkim davalar\u0131nda ne gibi sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor? Yine koni\u015fmentoyu devralan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 sorunlar neler? Akdi ta\u015f\u0131yan ile fiili ta\u015f\u0131yan\u0131n farkl\u0131 oldu\u011fu hallerde tahkim \u015fart\u0131 uygulanabilir mi? Son derece detayl\u0131 ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u0130zleyicilerimize de bu konuda merak ettikleriniz ve daha fazlas\u0131 i\u00e7in o videomuzu da izlemediyseniz izlemenizi \u00f6neririm.<\/p>\n Biz konumuza d\u00f6necek olursak, te\u015fmili inceleyece\u011fimiz bir ba\u015fka kurum ise kefalet s\u00f6zle\u015fmesidir.<\/p>\n Kefalet s\u00f6zle\u015fmesini de garanti s\u00f6zle\u015fmesi ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi yarar\u0131na s\u00f6zle\u015fmeyle birlikte de\u011ferlendirmek do\u011fru olacakt\u0131r.<\/p>\n Bilindi\u011fi \u00fczere kefalet s\u00f6zle\u015fmesi alacakl\u0131ya, bor\u00e7lusunun malvarl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fvurabilece\u011fi bir malvarl\u0131\u011f\u0131 tan\u0131maktad\u0131r; kefilin malvarl\u0131\u011f\u0131. Bu s\u00f6zle\u015fme alacakl\u0131 ile kefil aras\u0131nda yap\u0131lmaktad\u0131r. Yani as\u0131l bor\u00e7 ili\u015fkisinden ayr\u0131 bir s\u00f6zle\u015fmedir ve bor\u00e7lu bu s\u00f6zle\u015fmenin taraf\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n Kanun gere\u011fi kefil alacakl\u0131ya \u00f6deme yapt\u0131\u011f\u0131 nispette alacakl\u0131n\u0131n haklar\u0131na halef hale gelmektedir, fakat halefiyet ile kefile ge\u00e7en haklar aras\u0131nda tahkim anla\u015fmas\u0131 var m\u0131d\u0131r? Bence burada halefiyet gere\u011fi kefile ge\u00e7en haklar salt alacak hakk\u0131 ile fer\u00ee haklar oldu\u011fundan, ba\u011f\u0131ms\u0131z nitelikteki tahkim anla\u015fmas\u0131na kefilin taraf olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n Kefilin tahkim anla\u015fmas\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olaca\u011f\u0131 bir duruma \u00f6rnek olarak kefilin taahh\u00fcd\u00fcn\u00fcn as\u0131l s\u00f6zle\u015fmede yer almas\u0131 hali ve tahkim \u015fart\u0131 t\u00fcm taraflar\u0131 kapsar \u015fekilde akdedilmesi verilebilir. Bu durumda tahkim anla\u015fmas\u0131 kefili de kapsayacakt\u0131r.<\/p>\n Garanti s\u00f6zle\u015fmesinde ise kefaletten farkl\u0131 olarak zaten direkt as\u0131l bor\u00e7tan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir s\u00f6zle\u015fme s\u00f6z konusudur. Bu s\u00f6zle\u015fmede ne \u00fcstleniliyor diye sorarsak ise garant\u00f6r sadece bor\u00e7 konusu edim yerine getirilmezse bundan do\u011fan zarar\u0131n para olarak kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131n\u0131 taahh\u00fct etmektedir. Bu itibarla alacakl\u0131n\u0131n bor\u00e7lu ile aras\u0131ndaki tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131 garant\u00f6re sirayet edece\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n Peki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi yarar\u0131na yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmede lehtar konumundaki ki\u015fi s\u00f6zle\u015fmedeki tahkim \u015fart\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olacak m\u0131d\u0131r? Bu sorunun cevab\u0131 hay\u0131r olacakt\u0131r zira \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi yarar\u0131na s\u00f6zle\u015fme lehtara sadece hak sa\u011flamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla e\u011fer lehtar \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi a\u00e7\u0131k veya z\u0131mni olarak tahkime irade g\u00f6stermemi\u015fse ya da d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131 aksini gerektirmiyorsa \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi yarar\u0131na s\u00f6zle\u015fmede yer alan tahkim \u015fart\u0131 ile ba\u011fl\u0131 de\u011fildir sonucuna ula\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n Ural Ak\u00fcz\u00fcm:<\/u><\/em><\/p>\n Tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere te\u015fmil edip edemeyece\u011finin g\u00fcndeme geldi\u011fi son de\u011finece\u011fimiz konu ise T\u00fczel Ki\u015filik Perdesinin Kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve D\u00fcr\u00fcstl\u00fck Kural\u0131.\u00a0 <\/em><\/p>\n Perdenin \u00f6n\u00fcndeki \u015firket ile alacakl\u0131 aras\u0131nda akdedilen tahkim \u015fart\u0131, bu kurumun uygulanmas\u0131 ile sorumlulu\u011funa gidilen perdenin arkas\u0131ndaki \u015firketi ba\u011flar m\u0131? <\/em><\/p>\n D\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131 gere\u011fi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015finin tahkim anla\u015fmas\u0131yla ba\u011fl\u0131 tutuldu\u011fu haller neler?<\/em><\/p>\n Melis S\u0131lac\u0131 Korkmaz:<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n Bu da son derece \u00f6nemli ve uygulamada s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir konudur. Gerek K\u0131ta Avrupas\u0131 gerekse Anglosakson hukuku farkl\u0131 terimlerle d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi hallerde tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere te\u015fmilini kabul etmektedir.<\/p>\n Girizgah yapacak olursak hepimizin bildi\u011fi gibi, kural olarak grup \u015firketlerinde yer alan her bir \u015firket asl\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z ve ayr\u0131 bir t\u00fczel ki\u015fidir. Dolay\u0131s\u0131yla bir \u015firketin imzalad\u0131\u011f\u0131 tahkim anla\u015fmas\u0131ndan di\u011fer \u015firketi sorumlu tutmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir, ancak kimi durumlarda bu prensibin kat\u0131 bir \u015fekilde uygulanmas\u0131 hakkaniyetsiz durumlara sebebiyet vermektedir. Bu tip durumlarda d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131n\u0131n bir yans\u0131mas\u0131 olarak, t\u00fczel ki\u015fi perdesinin aralanmas\u0131 ve perde arkas\u0131ndaki \u015firketin sorumlu tutulmas\u0131 devreye girebilecektir.<\/p>\n Bu kurumun uygulanmas\u0131 ile sorumlulu\u011funa gidilen perdenin arkas\u0131ndaki \u015firketi paravan \u015firketle imzalanan tahkim \u015fart\u0131 ba\u011flar m\u0131 sorusuna gelince, burada t\u00fczel ki\u015filik perdesinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 kurumunun amac\u0131na bakmak gerekecektir. Burada ama\u00e7 nedir? T\u00fczel ki\u015fili\u011fin sorumluluktan kurtulma arac\u0131 olarak istismar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek. B\u00f6yle olunca perdenin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 kurumunun uygulanmas\u0131yla sorumlulu\u011funa gidilen t\u00fczel ki\u015filik tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n taraf\u0131 h\u00e2line gelmeli demek laz\u0131md\u0131r. Zaten esasen burada ger\u00e7ek tahkim iradesi de perdenin arkas\u0131ndaki \u015firkete aittir. Sadece \u015feklen paravan \u015firket taraf g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu durumda herhangi bir uyu\u015fmazl\u0131k halinde kar\u015f\u0131 taraf\u0131n muhatab\u0131 paravan \u015firkettir demek hakkaniyetle hi\u00e7bir \u015fekilde \u00f6rt\u00fc\u015fmemektedir.<\/p>\n Bu konuda de\u011finmek istedi\u011fim bir ICC yarg\u0131lamas\u0131 var. ICC Dow Chemical davas\u0131. Burada ICC, grup \u015firketlerinin b\u00f6l\u00fcnmez ekonomik b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne de\u011finiyor ve diyor ki grup \u015firketlerden yaln\u0131zca baz\u0131lar\u0131 tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalam\u0131\u015fsa da, s\u00f6zle\u015fmenin kurulu\u015fu, ifas\u0131 veya feshinde rol oynayan ve s\u00f6zle\u015fmenin ger\u00e7ek taraf\u0131 olarak hareket ilgili di\u011fer grup \u015firketleri de tahkim anla\u015fmas\u0131yla ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/em> ICC Dow Chemical davas\u0131 bu konuda ger\u00e7ekten doktrinin temel ta\u015f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclen bir davad\u0131r.<\/p>\n Yine bu konuda \u0130svi\u00e7re Federal Mahkemesinin d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131n\u0131n bir yans\u0131mas\u0131 olan g\u00fcven prensibine ili\u015fkin \u00f6nemli bir karar\u0131 bulunmaktad\u0131r. O olayda da ana \u015firket s\u00f6zle\u015fmenin taraf\u0131 izlenimi vermesine ra\u011fmen tahkim s\u00f6zle\u015fmesini yavru \u015firket imzalam\u0131\u015ft\u0131r. Bir nevi ana \u015firket paravan olarak yavru \u015firketi kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Federal mahkeme g\u00fcven prensibi gere\u011fi kar\u015f\u0131 taraf\u0131n ana \u015firketle s\u00f6zle\u015fme yapt\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin g\u00fcveninin korunmas\u0131 gerekti\u011fini ve ana \u015firketin davran\u0131\u015flar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc tahkim anla\u015fmas\u0131na taraf olmaya ili\u015fkin \u00f6rt\u00fcl\u00fc iradesinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesi gerekti\u011fini ifade etmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla ana \u015firket tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n taraf\u0131 haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n Yine T\u00fcrk hukukunda da d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131 uyar\u0131nca bir kimse kar\u015f\u0131 taraf nezdinde g\u00fcven uyand\u0131rd\u0131ktan sonra bu g\u00fcveni bo\u015fa \u00e7\u0131karamaz, aksi hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 kabul edilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla Federal mahkemenin karar\u0131 ile paralel olarak bizde de tahkim anla\u015fmas\u0131na taraf oldu\u011funa ili\u015fkin kar\u015f\u0131 yanda kanaat uyand\u0131ran \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fiye de tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n te\u015fmilinden bahsedilebilece\u011fi doktrin ve uygulamada kabul edilmektedir.<\/p>\n S\u00fcrekli g\u00fcven kanaat gibi soyut kavramlardan bahsettik, bu g\u00fcven olu\u015fturan davran\u0131\u015flar nelerdir peki? Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda \u00f6rnek olarak, tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n ifas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde hakem atamak gibi hareketlere ba\u015flayan, g\u00f6rev belgesini imzalayan, cevap dilek\u00e7esinde itirazda bulunmayan taraf\u0131n tahkim anla\u015fmas\u0131na z\u0131mnen r\u0131za g\u00f6sterdi\u011fini ve tahkim anla\u015fmas\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmesinin hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 te\u015fkil etti\u011fini kabul etmektedir.<\/p>\n Bu konuda Anglosakson hukukunda da paralel bir uygulama bulunmaktad\u0131r. Onlar\u0131n bu konuda kulland\u0131klar\u0131 terim \u201cEstoppel\u201d T\u00fcrk hukukundaki d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131na e\u015f nitelikte bir kavramd\u0131r. Temelinde d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131n\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131 kabul edilen estoppel, bir ki\u015finin, kendi tav\u0131r ve hareketi ya da konu\u015fmas\u0131 gerekti\u011fi halde sessiz kalmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bir hakk\u0131 ileri s\u00fcrmekten men edilmesi anlam\u0131na gelmektedir. Estoppel, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131 kapsam\u0131nda m\u00fctal\u00e2a edilerek, uluslararas\u0131 hukukun genel bir prensibi kabul edilmektedir. Buna g\u00f6re Anglosakson hukukunda da d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131na ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015flar \u00e7eli\u015fkili davran\u0131\u015f yasa\u011f\u0131na tak\u0131lmaktad\u0131r, tahkim anla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fiye sirayeti m\u00fcmk\u00fcn hale gelir denmektedir.<\/p>\n \u00d6zetlemek gerekirse asl\u0131nda t\u00fcm hukuklarda \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve sirayeti m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan husus d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde tahkim anla\u015fmas\u0131na \u015feklen taraf olmayan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015finin tahkim iradesinin varl\u0131\u011f\u0131ndan bahsedebiliyor muyuz noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n Burada da iradenin var olup olmad\u0131\u011f\u0131 bu kimsenin s\u00f6zle\u015fmeye taraf olma iradesini g\u00f6steren davran\u0131\u015flar ile \u00f6l\u00e7\u00fcyoruz. E\u011fer s\u00f6zle\u015fmeye \u015feklen taraf olmayan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi s\u00f6zle\u015fmenin m\u00fczakere s\u00fcrecinde, edimin ifas\u0131nda ve feshinde aktif olarak rol alm\u0131\u015fsa ve bu ki\u015finin tahkim anla\u015fmas\u0131nda iradesinin bulundu\u011fu ve kar\u015f\u0131 tarafa anla\u015fman\u0131n taraf\u0131 oldu\u011fu izlenimini olu\u015fturdu\u011fu sonucuna var\u0131yorsak, art\u0131k d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131 gere\u011fi bu ki\u015fiyi tahkim anla\u015fmas\u0131 ile ba\u011fl\u0131 kabul etmek gerekecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 11 Kas\u0131m 2020 \u00c7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc saat 15:00\u2019te \u0130stanbul Tahkim Derne\u011fi Genel Sekreteri Av. Melis S\u0131lac\u0131…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1571,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false},"categories":[4],"tags":[],"yoast_head":"\n